Tiếng ồn trắng, hồng và nâu là gì?
Cả ba đều là dạng âm thanh ngẫu nhiên trải rộng trên toàn bộ dải tần tai người nghe được. Điểm khác biệt nằm ở cách năng lượng phân bổ giữa các tần số.
Tiếng ồn trắng có phổ tần số phẳng — mọi tần số đều nhận lượng năng lượng như nhau. Vì tai người nhạy hơn với các tần số cao, nó tạo cảm giác chói và xè xè, giống như tiếng nhiễu sóng trên TV cũ.
Tiếng ồn hồng giảm dần cường độ khi tần số tăng lên, tỉ lệ nghịch với tần số. Sự cân bằng này gần hơn với cách tai người nghe thực tế, nên đa số mọi người thấy nó tự nhiên hơn. Âm thanh này giống như tiếng mưa rơi đều.
Tiếng ồn nâu giảm nhanh hơn nữa — tỉ lệ nghịch với bình phương tần số. Kết quả là âm thanh trầm ấm, ầm ừ, giống như tiếng thác nước hoặc tiếng sóng vỗ nhìn từ xa.
Tiếng ồn xanh và tím đi theo hướng ngược lại: tiếng ồn xanh tăng 3 dB mỗi quãng tám khi cao độ tăng, còn tiếng ồn tím tăng 6 dB. Cả hai đều nghe mỏng và xè hơn so với các loại khác, đồng thời dồn năng lượng vào vùng tần số mà tai nhạy cảm nhất — đó là lý do tiếng ồn tím thường được dùng để át tiếng ù tai âm cao.
Xếp theo độ dốc phổ tần, dải tiếng ồn gồm nâu, hồng, trắng, xanh, tím: từ -6 dB mỗi quãng tám, qua phẳng, đến +6 dB. Hãy chọn bằng tai thay vì theo tên gọi — loại âm thanh nào khiến bạn ít chú ý nhất chính là lựa chọn phù hợp.
Tiếng ồn được dùng để làm gì?
- Giúp ngủ ngon hơn. Âm thanh đều đặn giúp lấn át tiếng xe cộ, tiếng bước chân tầng trên hoặc tiếng ngáy của người bên cạnh.
- Tập trung trong không gian chung. Tiếng ồn liên tục làm các cuộc trò chuyện xung quanh khó nghe rõ hơn, nhờ đó không làm bạn xao nhãng.
- Át tiếng ù tai. Nhiều người thấy âm thanh nền dịu nhẹ giúp tiếng e e trong tai bớt chú ý hơn. Hãy giữ âm lượng ở mức nhỏ.
- Dỗ em bé ngủ. Âm thanh trầm và đều thường được dùng trong phòng ngủ của trẻ. Hãy đặt loa xa nôi và giữ âm lượng vừa phải.
- Kiểm tra loa và phòng thu. Tiếng ồn hồng là chuẩn tham chiếu phổ biến để kiểm tra xem hệ thống âm thanh có phát đều trên toàn dải tần hay không.
- Chạy rà (roda) thiết bị âm thanh. Một số người thường phát tiếng ồn qua loa hoặc tai nghe mới trong vài giờ. Việc này có thực sự tạo ra khác biệt rõ rệt hay không vẫn còn nhiều tranh cãi.
Nên chọn loại tiếng ồn nào?
Nếu bạn chưa từng dùng thử trước đây, hãy bắt đầu với tiếng ồn hồng. Nó che phủ các tạp âm tốt mà không bị tiếng xè gắt của tiếng ồn trắng, đồng thời hầu hết mọi người có thể nghe liên tục nhiều giờ mà không mệt.
Hãy chọn tiếng ồn nâu nếu bạn nhạy cảm với âm cao hoặc muốn âm thanh có cảm giác trầm dầy và xa hơn. Chọn tiếng ồn trắng nếu cần đè các tiếng ồn tần số cao cụ thể — như tiếng quạt rít, tiếng cửa kẹt kẹt, tiếng bàn phím ở phòng bên.
Bộ lọc cho bạn khả năng kiểm soát tốt hơn so với việc chỉ chọn màu âm. Hạ lọc thông thấp xuống khoảng 2 kHz giúp tiếng ồn trắng không còn gắt. Nâng lọc thông cao lên 200 Hz sẽ loại bỏ tiếng rền trầm mà một số loa nhỏ hay biến thành tiếng rè.
Nên bật âm lượng bao lớn?
Nhỏ hơn bạn nghĩ. Mục đích là chỉ vừa đủ cao hơn tiếng ồn bạn muốn che, chứ không phải lấn át hoàn toàn. Nếu bạn phải nói to hơn để át tiếng ồn đang bật, nghĩa là nó quá to — và nghe âm thanh lớn suốt cả đêm không tốt cho thính giác.
Để ngủ, hãy chỉnh mức âm lượng khi phòng đang yên tĩnh, sau đó giữ nguyên. Dùng bộ hẹn giờ nếu bạn muốn âm thanh tự dừng sau khi bạn đã chìm vào giấc ngủ.