DTMF là gì?
DTMF là viết tắt của dual-tone multi-frequency (tín hiệu đa tần kép). Đây là hệ thống tạo ra tiếng bíp khi bạn bấm phím điện thoại. Mỗi phím sẽ gửi hai sóng sin cùng lúc: một tần số theo hàng và một tần số theo cột. Bấm phím 5, bạn sẽ nghe thấy hai tần số 770 Hz và 1336 Hz kết hợp.
Các cặp tần số được chọn sao cho không cặp nào là bội số đơn giản của cặp khác. Nhờ đó, tổng đài điện thoại có thể nhận diện chính xác phím bấm ngay cả trên đường truyền nhiễu và giọng nói bình thường hầu như không bao giờ gây nhận diện nhầm.
Bảng tần số DTMF
| Tần số thấp | 1209 Hz | 1336 Hz | 1477 Hz | 1633 Hz |
|---|---|---|---|---|
| 697 Hz | 1 | 2 | 3 | A |
| 770 Hz | 4 | 5 | 6 | B |
| 852 Hz | 7 | 8 | 9 | C |
| 941 Hz | * | 0 | # | D |
Mỗi phím là kết hợp giữa một tần số hàng (thấp) và một tần số cột (cao).
Tại sao lại dùng hai tần số thay vì một?
Nếu chỉ dùng một tần số đơn lẻ, hệ thống rất dễ nhầm với giọng nói con người. Tiếng nói chứa rất nhiều năng lượng ở cùng dải tần, khiến tổng đài nhận diện sai liên tục.
Phát hai tần số cùng lúc với các tỷ lệ không phải hài âm giúp giọng nói gần như không thể vô tình tạo ra đúng cặp tần số đó. Đó là lý do DTMF đã thay thế quay số bằng xung (pulse dialling) và vẫn được dùng ngày nay cho tổng đài tự động, mã hộp thư thoại và thiết bị vô tuyến.
DTMF được dùng làm gì?
- Kiểm tra tổng đài tự động (IVR). Đặt điện thoại gần loa và kiểm tra xem tổng đài tự động có nhận diện đúng tín hiệu âm thanh hay không.
- Điều khiển thiết bị vô tuyến. Các thiết bị vô tuyến nghiệp dư thường dùng chuỗi DTMF để bật/tắt tính năng từ xa.
- Giảng dạy về tín hiệu truyền thông. Bảng tần số giúp minh họa khái niệm lý thuyết thành âm thanh trực quan ngay lập tức.
- Thiết kế âm thanh. Tạo tiếng quay số điện thoại chân thực cho phim, game hoặc podcast.
- Gỡ lỗi thiết bị phần cứng. Phát một chuỗi tín hiệu chuẩn vào bộ giải mã để kiểm tra tính chính xác của dữ liệu đầu ra.
Thời lượng tín hiệu và khoảng nghỉ
Tiêu chuẩn kỹ thuật yêu cầu tối thiểu 40 miligiây cho tiếng bíp và 40 miligiây cho khoảng nghỉ giữa các số. Hầu hết thiết bị nhận diện tốt hơn khi thời lượng dài hơn; điện thoại thực tế thường phát khoảng 100 đến 200 ms cho mỗi phím.
Nếu bộ giải mã bị sót số, hãy tăng thời lượng tín hiệu trước khi điều chỉnh tham số khác. Tín hiệu quá ngắn truyền qua đường truyền nén — như cuộc gọi di động hoặc VoIP — là nguyên nhân phổ biến khiến chuỗi số không được ghi nhận.
Các phím A, B, C và D là gì?
Chuẩn DTMF đầy đủ bao gồm cột thứ tư với các phím từ A đến D. Nhóm phím này chưa từng xuất hiện trên điện thoại gia đình nhưng từng được dùng trong mạng AUTOVON của quân đội Mỹ để đánh dấu cuộc gọi khẩn cấp. Một số thiết bị vô tuyến và kiểm thử hiện nay vẫn hỗ trợ chúng. Bật tùy chọn ở trên nếu bạn cần sử dụng.