Beyaz, pembe ve kahverengi gürültü nedir?
Her üçü de tüm duyulabilir frekans aralığına yayılmış rastgele seslerdir. Aralarındaki fark, enerjinin bu frekanslara nasıl dağıldığıdır.
Beyaz gürültü düz bir spektruma sahiptir; her frekans eşit miktarda enerji alır. Yüksek frekansları daha kolay duyduğumuz için kulağımıza eski bir televizyon cızırtısı gibi parlak ve tiz gelir.
Pembe gürültü, frekans arttıkça gücü azalan bir yapıya sahiptir. Bu denge, insan kulağının doğal işitme eğrisine daha yakındır; bu nedenle çoğu kişiye daha dinlendirici gelir. Düzenli bir yağmur sesini andırır.
Kahverengi gürültü ise yüksek frekanslarda çok daha hızlı düşüş gösterir. Sonuç olarak ortaya şelale veya uzaktan gelen bir deniz dalgası gibi derin ve boğuk bir uğultu çıkar.
Mavi ve mor gürültü ise tam tersi yönde eğilim gösterir: Mavi gürültü her oktavda 3 dB, mor gürültü ise 6 dB kazanır. İkisi de diğerlerine göre oldukça tiz hissedilir ve enerjiyi kulağın en hassas olduğu frekanslara toplar. Bu yüzden özellikle mor gürültü, tiz kulak çınlamalarını (tinnitus) bastırmak için tercih edilir.
Eğimlerine göre sıralandığında seri kahverengi, pembe, beyaz, mavi ve mor olarak devam eder: -6 dB/oktavdan düz çizgiye ve +6 dB/oktava kadar. İsme göre değil kulağınıza göre seçim yapın; varlığını en çabuk unuttuğunuz ses sizin için doğru olandır.
Gürültü sesleri ne için kullanılır?
- Gürültülü ortamda uyumak. Sürekli ve düzenli bir ses; trafik, üst kattan gelen ayak sesleri veya horlama gibi ani gürültüleri örter.
- Ortak çalışma alanlarında odaklanmak. Sabit arka plan sesi yakındaki konuşmaların anlaşılmasını zorlaştırır, böylece dikkatinizin dağılmasını engeller.
- Kulak çınlamasını maskelemek. Birçok kişi hafif bir arka plan sesinin kulaktaki çınlama hissini hafiflettiğini belirtir. Sesi her zaman düşük tutun.
- Bebekleri sakinleştirmek. Düşük ve düzenli sesler bebek odalarında sıklıkla kullanılır. Hoparlörü beşikten uzakta tutun ve sesi fazla açmayın.
- Hoparlör ve oda akustiğini test etmek. Pembe gürültü, bir ses sisteminin tüm frekans aralığında dengeli çalıp çalmadığını kontrol etmek için standart referans kabul edilir.
- Yeni ekipmanları alıştırmak (rodaj). Bazı müzikseverler yeni aldıkları hoparlör veya kulaklıkları birkaç saat boyunca ses vererek çalıştırır. Bunun duyulabilir bir fark yaratıp yaratmadığı hâlâ tartışmalıdır.
Hangi gürültü rengini seçmelisiniz?
Daha önce hiç denemediyseniz pembe gürültü ile başlayın. Beyaz gürültünün rahatsız edici cızırtısı olmadan dış sesleri iyi maskeler ve çoğu insan saatlerce rahatça dinleyebilir.
Tiz seslere karşı hassassanız veya daha derin ve uzak hissettiren bir ses istiyorsanız kahverengi gürültüyü seçin. Belirli ve yüksek frekanslı bir sesi (fan uğultusu, kapı gıcırtısı, yan odadaki klavye sesi) kapatmanız gerekiyorsa beyaz gürültüyü tercih edin.
Filtreler size yalnızca renk seçiminden çok daha fazla kontrol sunar. Alçak geçiren filtreyi 2 kHz seviyesine çekerek beyaz gürültünün sertliğini alabilirsiniz. Yüksek geçiren filtreyi 200 Hz seviyesine çıkarmak ise bazı hoparlörlerin cızırtıya dönüştürdüğü uğultuları temizler.
Ses yüksekliği ne kadar olmalı?
Tahmin ettiğinizden daha kısık olmalı. Amaç bastırmak istediğiniz sesi tamamen boğmak değil, hemen üzerine çıkmaktır. Arka plandaki ses yüzünden sesinizi yükseltmeniz gerekiyorsa çok yüksektir ve gece boyunca yüksek sese maruz kalmak işitme sağlığınız için zararlıdır.
Uyku için ses seviyesini oda henüz sessizken ayarlayın ve bir daha dokunmayın. Daldıktan bir süre sonra kendi kendine kapanmasını istiyorsanız uyku zamanlayıcısını kullanın.